Przejdź do treści

Black Friday w SystemWet: 3 miesiące za darmo z kodem BLACKFRIDAY 30 dni próbnych i 2 miesiące Podstawy bez opłat, do 30 listopada.

Załóż kontoZałóż

Poradnik · Praktyka gospodarska

Okres karencji: co to jest, jak się go liczy i gdzie zapisać

Okres karencji to minimalny czas od ostatniego podania zwierzęciu leku weterynaryjnego do uboju albo pozyskania mleka, jaj czy miodu do spożycia, potrzebny, aby żywność nie zawierała szkodliwych pozostałości. Liczy się go od ostatniej dawki według charakterystyki produktu leczniczego, a gdy lek stosuje się poza jej warunkami, okres ustala lekarz według minimów z art. 115 rozporządzenia (UE) 2019/6.

Aktualizacja: 2026-10-21 · 5 min czytania
Paweł Wróblewskitwórca SystemWet

Karencja to codzienność każdego lekarza, który leczy bydło, świnie, drób, owce, kozy, konie czy pszczoły, i każdego hodowcy, który sprzedaje mleko, mięso albo jaja. Błąd w liczeniu kosztuje nie tylko wynik badania pozostałości, ale może oznaczać odpowiedzialność karną. Poniżej zasady według stanu prawnego na październik 2026 r.

Co to jest okres karencji?

Rozporządzenie (UE) 2019/6 w sprawie weterynaryjnych produktów leczniczych definiuje okres karencji (art. 4 pkt 34) jako minimalny okres między ostatnim podaniem zwierzęciu weterynaryjnego produktu leczniczego a produkcją środków spożywczych od lub z tego zwierzęcia, konieczny, aby taka żywność nie zawierała pozostałości w ilościach szkodliwych dla zdrowia publicznego.

Polskie Prawo farmaceutyczne (art. 2 pkt 19) mówi to samo bardziej praktycznie: to okres, jaki musi upłynąć od ostatniego podania leku do uboju zwierzęcia, a w przypadku mleka, jaj lub miodu do rozpoczęcia ich pozyskiwania do celów spożywczych, tak aby nie przekroczyć Maksymalnych Limitów Pozostałości.

Z obu definicji wynikają trzy rzeczy:

  • karencję liczy się od ostatniego podania, a nie od początku leczenia,
  • okres jest osobny dla każdego rodzaju żywności (mięso i podroby, mleko, jaja, miód),
  • okres podany w charakterystyce produktu leczniczego (ChPL) dotyczy stosowania zgodnie z ChPL: gatunku, dawki i drogi podania.

Jak się liczy okres karencji?

Przy stosowaniu leku zgodnie z ChPL wystarczy wziąć okres dla danego gatunku i produktu (np. "bydło: tkanki jadalne 15 dni, mleko 84 godziny") i doliczyć go do daty i godziny ostatniego podania.

Kilka zasad z praktyki:

  1. Okres w dniach i okres w godzinach. Mleko często ma karencję w godzinach. Licz od godziny ostatniego podania, a nie od północy.
  2. Kilka leków naraz. Obowiązuje najdłuższy okres spośród wszystkich podanych leków dla danego produktu.
  3. Inna droga podania. Karencja z ChPL dla podania domięśniowego nie przenosi się automatycznie na podanie podskórne czy dowymieniowe. Sprawdź, czy ChPL podaje okres dla tej drogi.
  4. Lek pozostawiony hodowcy. Jeśli hodowca podaje kolejne dawki, karencja biegnie od ostatniej dawki podanej przez niego.

Okres karencji przy stosowaniu leku poza ChPL (kaskada)

Gdy dla danej choroby i gatunku nie ma dopuszczonego leku, lekarz może sięgnąć po inny produkt w ramach tzw. kaskady (art. 113 rozporządzenia 2019/6). Jeśli ChPL nie podaje okresu karencji dla leczonego gatunku, ustala go lekarz weterynarii, ale nie może zejść poniżej minimów z art. 115:

Mięso i podroby ssaków, drobiu i hodowlanego ptactwa łownego:

  • najdłuższy okres z ChPL dla mięsa i podrobów x 1,5,
  • 28 dni, gdy lek nie jest dopuszczony dla zwierząt, od których pozyskuje się żywność,
  • 1 dzień, gdy karencja leku wynosi zero, a lek stosuje się u innej rodziny zwierząt niż gatunek docelowy.

Mleko:

  • najdłuższy okres dla mleka z ChPL (dla dowolnego gatunku) x 1,5,
  • 7 dni, gdy lek nie jest dopuszczony dla zwierząt, których mleko przeznacza się do spożycia,
  • 1 dzień, gdy karencja leku wynosi zero.

Jaja:

  • najdłuższy okres dla jaj z ChPL x 1,5,
  • 10 dni, gdy lek nie jest dopuszczony dla zwierząt, których jaja przeznacza się do spożycia.

Zwierzęta wodne: okresy wyraża się w stopniodniach (m.in. 500 stopniodni, gdy lek nie jest dopuszczony dla żadnych zwierząt, od których pozyskuje się żywność).

Pszczoły: lekarz ustala okres po ocenie sytuacji konkretnego ula lub uli, zwłaszcza ryzyka pozostałości w miodzie.

Ułamki dni zaokrągla się w górę (art. 115 ust. 2). Przykład: najdłuższy okres dla mleka w ChPL to 3 dni, więc przy kaskadzie minimum wynosi 4,5 dnia, czyli 5 dni.

Obowiązki lekarza weterynarii

  • Recepta. Dla gatunków, od których pozyskuje się żywność, recepta musi zawierać okres karencji, także zerowy (art. 105 ust. 5 lit. j rozporządzenia 2019/6), a przy kaskadzie odpowiednie oświadczenie (lit. l). Więcej w poradniku recepta weterynaryjna.
  • Ustalenie karencji przy kaskadzie zgodnie z art. 115.
  • Dokumentacja. Lekarz w zakładzie leczniczym prowadzi dokumentację obrotu detalicznego i dokumentację lekarsko-weterynaryjną (art. 69 ust. 1 Prawa farmaceutycznego) i przechowuje ją 5 lat (art. 69 ust. 4).
  • Wpis do dokumentacji hodowcy. Art. 53 ustawy z 11 marca 2004 r. przewiduje, że lekarz wpisuje podanie leku do dokumentacji posiadacza zwierząt w dniu podania, a posiadacz zatwierdza wpis.

Obowiązki hodowcy i książka leczenia zwierząt

Właściciel lub posiadacz zwierząt, od których pozyskuje się żywność, prowadzi dokumentację stosowanych leków (art. 108 rozporządzenia 2019/6). Musi ona zawierać:

  • datę pierwszego podania,
  • nazwę i ilość podanego produktu,
  • dane dostawcy i dowód nabycia leku,
  • identyfikację zwierzęcia lub grupy zwierząt,
  • w stosownych przypadkach dane lekarza, który wystawił receptę,
  • okres karencji, nawet jeśli jest zerowy,
  • czas trwania leczenia.

Dokumentację udostępnia się do kontroli przez co najmniej 5 lat. W Polsce art. 53 ustawy z 11 marca 2004 r. przewiduje prowadzenie tej dokumentacji w systemie teleinformatycznym Głównego Lekarza Weterynarii. Według informacji opublikowanej na gov.pl w 2024 r. systemu nie udało się uruchomić w planowanym terminie 1 stycznia 2024 r., a do jego udostępnienia dokumentację prowadzi się według przepisów unijnych, papierowo albo elektronicznie, z wykorzystaniem dotychczasowego wzoru (tradycyjnej książki leczenia). Aktualny stan uruchomienia systemu warto potwierdzić w powiatowym inspektoracie weterynarii.

Najważniejszy obowiązek hodowcy wynika z ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego: nie wolno wprowadzać na rynek produktów pozyskanych przed upływem karencji ani zwierząt, którym podano leki, przed jej upływem (art. 16 ust. 2a). Grozi za to grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3 (art. 25 ust. 1 pkt 3).

Jak nie pomylić się w karencji w praktyce?

  • Zapisuj datę i godzinę ostatniego podania, a nie tylko dzień wizyty.
  • Podawaj hodowcy na piśmie konkretną datę końca karencji dla mleka i mięsa, a nie tylko liczbę dni.
  • Przy kilku lekach sprawdź najdłuższy okres osobno dla każdego produktu.
  • Przy kaskadzie zapisz, jak wyliczyłeś okres i na jakiej podstawie.

W SystemWet karta leku przechowuje okresy karencji z ChPL dla gatunku, drogi podania i produktu (mięso, mleko, jaja, miód), a na karcie wizyty zwierzęcia gospodarskiego program liczy datę końca karencji i ostrzega o lekach bez okresu dla danego gatunku. Książka leczenia zwierząt gospodarskich i odpis wpisu dla posiadacza są w Centrum wydruków (do druku albo do pobrania jako PDF); wzór wydruku warto porównać z dokumentacją, której wymaga twój inspektorat. Szczegóły na stronie zwierzęta gospodarskie.

Źródła

  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/6 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie weterynaryjnych produktów leczniczych (Dz.Urz. UE L 4 z 7.01.2019, s. 43), art. 4 pkt 34, 105, 108, 113, 115: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32019R0006
  • Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz.U. 2026 poz. 612), art. 2 pkt 19, art. 69: https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/612/text/T/D20260612L.pdf
  • Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o wymaganiach weterynaryjnych przy przemieszczaniu w celach niehandlowych zwierząt domowych towarzyszących podróżnym i zwierząt cyrkowych oraz o stosowaniu substancji o działaniu hormonalnym, tyreostatycznym i beta-agonistycznym (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1075 ze zm.), art. 53: https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2023/1075/text.pdf
  • Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 981), art. 16 ust. 2a, art. 25: https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/981/text.pdf
  • gov.pl, Prowadzenie dokumentacji leczenia zwierząt i stosowanych produktów leczniczych w oczekiwaniu na system teleinformatyczny (2024): https://www.gov.pl/attachment/1c9b8e24-82a3-4e79-8c8a-b5a922814bb8

Najczęstsze pytania

Nie ma tu Twojego pytania? Napisz do nas, odpowiadamy w dni robocze od 8:00 do 16:00.

Od kiedy liczy się okres karencji?

Od ostatniego podania leku, a nie od pierwszego. Tak wynika z definicji w art. 4 pkt 34 rozporządzenia (UE) 2019/6 i w art. 2 pkt 19 Prawa farmaceutycznego.

Jaki jest okres karencji, gdy lek nie jest dopuszczony dla danego gatunku?

Ustala go lekarz weterynarii, ale nie krócej niż minima z art. 115 rozporządzenia 2019/6. Na przykład dla mięsa to 1,5 x najdłuższy okres z ChPL, a gdy lek nie jest dopuszczony dla żadnych zwierząt produkujących żywność, co najmniej 28 dni; dla mleka odpowiednio 1,5 x albo co najmniej 7 dni.

Czy karencja zero dni trzeba wpisywać?

Tak. Recepta dla gatunków, od których pozyskuje się żywność, musi zawierać okres karencji nawet wtedy, gdy wynosi zero (art. 105 ust. 5 lit. j rozporządzenia 2019/6). To samo dotyczy dokumentacji prowadzonej przez hodowcę (art. 108 ust. 2 lit. h).

Co grozi za sprzedaż mleka lub mięsa przed upływem karencji?

Ustawa o produktach pochodzenia zwierzęcego zakazuje wprowadzania na rynek takich produktów i zwierząt (art. 16 ust. 2a). Za naruszenie grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3 (art. 25 ust. 1 pkt 3).

Jak długo przechowuje się dokumentację leczenia zwierząt gospodarskich?

5 lat. Tyle wymaga art. 69 ust. 4 Prawa farmaceutycznego od lekarza i posiadacza zwierząt, a art. 108 ust. 5 rozporządzenia 2019/6 każe udostępniać dokumentację do kontroli przez co najmniej pięć lat.

Ustawienia plików cookie

Wybierz, na co się zgadzasz. Możesz to zmienić w każdej chwili, a wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem wcześniejszego korzystania z niej.